وزارت تحصيلات عالي افغانستان

يادآوري: طرح ذيل در مورد بورسيه ها و ميکانيزم توزيع آنها در جلسه مورخ 30/ 1/ 1389 شوراي وزيران از طرف وزارت تحصيلات عالي ارائه و در مورد تاييد قرار گرفت.
متن کامل طرح قرار ذيل است:

هندوستان:

کشورهندوستان درسال 1389 به تعداد 500بورسيه هاي تحصيلي براي دوره ليسانس وماستري که دربخش هاي ذيل اعطا نموده است:

1- بخش رقابتي 2300 تن اشتراک نمودند که ازآن جمله 359 تن بشکل کانديد اصلي وريزرفي مي باشد.

2- بخش سهميه ولايات 350 تن به شکل کانديد اصلي وريزرفي بوده ازجمله آن 210 تن اصلي مي باشد.

ماستري هندوستان :

درامتحان رقابتي آزاد بخش ماستري 373 تن ثبت نام نموده بودند وازجمله 282 تن حاضر به امتحان گرديدند که ازآن جمله 130 تن موفق شده اند .
قابل ذکراست که بورس ماستري کشور هندوستان 80تن کانديد اصلي و 50تن کانديد ريزرفي مي باشد که تااکنون اسناد 50 تن آن تکميل گرديده و به وزارت محترم امورخارجه ارسال گرديده است

فدراتيف روسيه :

کشورروسيه درسال 1389 100بورس تحصيلي را به اختياردولت افغانستان قرارداده که ازآن جمله 60 بورس آن مربوط تحصيلات عالي ميباشد که دربخش ليسانس وماستري است که تاحال 330 تن درخواست براي دوره ليسانس تقديم نموده اند.
شايان ذکراست که طرزالعمل آن هم نهايي شده است .
گزارش بورس هاي ماستري ودکتورا که طي سال 1388 به کشور هاي خارج اعزام گرديده اند :

1- به تعداد78 تن به بورس ماستري ودکتورا به کشورهندوستان

2- به تعداد 30 تن به بورس هاي کشور جمهوري اسلامي ايران

3- به تعداد 23 تن به بورس هاي ماستري ودکتورا کشور تاجکستان

4- به تعداد 5 تن به بورس ماستري کشورانگلستان

5- به تعداد 7 تن به بورس ماستري کشور ترکيه

6- به تعداد 5 تن به بورس هاي ماستري ودکتورا کشور تايلند معرفي واعزام گرديده است .

پاکستان :

· کشور پاکستان درسال 1388 200 بورس تحصيلي را به اختياردولت افغانستان قرارداده که از جمله آن 20 بورس به دوره ماستري بود .

1- بخش ليسانس :
بخش رقابتي که به تعداد 800 تن داوطلبان شرکت نمودند که ازجمله 339 تن کاميباب ، و اسناد خويشرا تکميل نمودند وبه کشوربورس دهند ارسال گرديده است که درنتيجه 170 تن منظوري شان مواصلت نموده و10 تن کانديد اصلي و59 تن کانديد ريزرفي درحال انتظارو منظوري خويش هستند.

2- بخش ماستري :
دربخش ماستري کشورپاکستان 20 تن کانديدان اسناد خويش را تکميل نمودند وبه کشور بورس دهند ارسال گرديده است وتاحال نتيجه آن معلوم نيست .
ميکانيزم توزيع بورس هاي تحصيلي ليسانس وماستري

تصنيف بورس هاي نظر به تعداد:
اکثريت منابع بورس دهنده بالاي معيارهاي معين شايستگي که کانديد حايز آن باشد، تاکيد ميدارند.ازطرف ديگر، چون کانديدان اعزامي بصورت مشترک با ساير محصلان کشورها در دروس اشتراک مي ورزند، بايست اين کانديدان برعلاوه داشتن مهارت هاي زبان از سويه معلوماتي خوب نيز برخوردار و با آنها رقابت کرده بتوانند.
بنا لازم است تادرحاليکه به جنسيت وسهم ولايات تا اندازه ممکن توجه صورت گيرد، بايد شايسته سالاري ازطريق رقابت آزاد توجه جدي مبذول گردد.
فراهم نمودن بورس ها بصورت رايگان نيز موجب اين گرديده است تا تعداد کانديدان و استفاده کننده گان بورس ها را تعقيب نه نموده و در مراحل مختلف موجب ضياع ان گردد، ازينرو در طرزالعمل ها و اجراآت اين رياست اخذ تضمين موثق در دستور کار است. بااين همه پيگيري همچو موارد ازطريق قانوني ( عدلي وجزايي ) سود مند ثابت نگرديده است.
بايد تذکر داد که حدوداً (19) فيصد بورس هاي هندوستان عمدتاً بنابر دو مورد فوق الذکر ضايع ميگردد. ازينرو ميکانيزم زير براي توزيع بورس هاي ليسانس ارائه مي گردد:

1- بورس هاي انفرادي :
بهتر است تا از محصلان جديدالشمول و نخبه گان مؤسسات تحصيلات عالي ونيمه عالي ويا هم از بي نتيجه هاي کانکور که حايز نمرات بلند گرديده به آن معرفي گردند.

2- بورس هاي گروپي:
گرچه شرايط و نظريات مرجع بورس دهنده بيشتر ايجاب رعايت را مينمايد ولي با اين همه، براي رعايت عدالت و تبعيض مثببت براي اقشار و مناطق انکشاف نيافته شرايط زير پيشنهاد مي گردد:

1- تدوير امتحانات رقابتي در سطح زون ها با رعايت عدالت براي تمام ولايات افغانستان.

2- انعطاف منطقي که سويه کانديد را متاثر نسازد براي طبقه اناث.

3- افزايش چانس کاميابي براي کانديدان ولايات جنگ زده ومحروم مانند ولايات : پکتيا ، کنر، نورستان، بادغيس، نيمروز، فراه ، کندهار، هلمند ، زابل ، ارزگان ،سرپل ، سمنگان ودايکندي، ازطريق کورس هاي لسان و آماده گي مضامين توسط وزارت معارف بصورت مستمر در ولايات متذکره براي بورس هاي مذکور متصور مي باشد.
قابل ذکراست که جزئيات سهميه بندي مطابق معيار هاي فوق درطرزالعمل جداگانه توسط کميسيون تنظيم مي گردد.

ماستري:
بورس هاي ماستري به دو گروپ تقسيم مي شوند:

1- مقيد به توأميت پروژه ها و برنامه هاي همکاري:
براي بورس هاي ماستري گروپ اول مشکل عملي وجود ندارد. زيرا کانديدان بادر نظرداشت توافقات و ضرورت ها و با رعايت معيار اکادميک معرفي مي گردد.

2- آزاد:
براي بورس هاي ماستري تطبيق شرايط زير حايز اهميت بوده و مدنظراست:

1- اوسط نمرات دوره ليسانس بيشتر از 75 فيصد .

2- مهارت در زبان مورد نظر به ويژه انگليسي.

3- سن کانديد معمولاٌ بايد از 35 سال تجاوز نکند.

4- تعهد بازگشت وخدمت دوره حد اقل 5 سال در دستگاه دولتي.